Casus 3: Wat is de oorzaak van de nierproblemen in mijn familie?

Michael Groen wil gaan trouwen, maar hij is bang dat hij kinderen krijgt die nierproblemen zullen ontwikkelen en een niertransplantatie nodig hebben.

De stamboom van de familie Groen

stamboom familie Groen

Stamboom als jpg (groter)

Vraag

  • Ervan uitgaande dat de uitingen van de aandoening doofheid, hypertensie en nierfalen zijn, is er dan in de stamboom een bepaalde manier van overerving te ontdekken in het patroon van aangedane personen?

ALLES OPENEN
  • Interpretatie
    • Hoewel Michaels oom (III:3) het enige familielid is die een niertransplantatie nodig heeft, hebben zijn overgrootvader (I:1) en een andere kleinzoon van deze overgrootvader (III:5) allebei last van doofheid, hoge bloeddruk en nierfalen.
    • Michael (IV:1) heeft last van vroege verschijnselen van nierproblemen, namelijk hematurie.
    • De familie is bezorgd over het gehoor van zijn jongere broer Wouter (IV:3), omdat die niet goed hoort wat mensen zeggen en hij steeds dicht bij de televisie gaat zitten. Vanwege zijn leeftijd zou men niet verwachten dat hij symptomen van hypertensie of nierfalen zou hebben. Zijn klachten kunnen op een familiaire aandoening wijzen; hij is dus wellicht een aangedaan familielid.
    • Alleen mannen hebben de aandoening; zij zijn verbonden door niet-aangedane vrouwen.
    • De overgrootvader van Michael (I:1) had waarschijnlijk dezelfde aandoening als zijn oom (III:3), omdat hij doof was en hypertensie had, en omdat hij op 30-jarige leeftijd aan nierfalen is overleden.
  • Erfelijkheidsoverwegingen
    • Als het een autosomaal dominante aandoening was, overgeërfd via overgrootvader, zou men verwachten dat zijn dochters (II:2 en II:3) en Michaels moeder (IIII:1) ook symptomen van de aandoening zouden hebben, maar dat is niet het geval. De aangedane personen in deze stamboom hebben geen aangedane ouders.
    • Autosomaal recessieve overerving is erg onwaarschijnlijk omdat de partners van bovengenoemde personen allemaal dragers zouden moeten zijn van dezelfde recessieve afwijking (het afwijkende gen zou een hoge frequentie moeten hebben in de populatie of er zou sprake moeten zijn van consanguïniteit in deze familie).
    • Er lijkt in de familie sprake van X-gebonden overerving. Als de overgrootvader van Michael (I:1) een afwijkend gen zou hebben op zijn X-chromosoom, zouden al zijn dochters dragers moeten zijn. Zijn dochter kunnen dan hun X-chromosoom mét of zonder afwijking doorgeven. Allebei hun dochters hebben kans van 1 op 2 om drager te zijn en hun zoons hebben een kans van 1 op 2 om de aandoening te hebben.
  • Naschrift

    De klinische kenmerken wijzen duidelijk in de richting van het syndroom van Alport. Dit is een erfelijke vorm van nefritis en doofheid die een meestal X-gebonden overerft. 

    We kunnen uit de stamboom opmaken dat de oma van Michael en haar zus drager moeten zijn, omdat hun vader de aandoening had (in genetische termen: zij zijn obligaat draagster). De moeder van Michael moet ook draagster zijn, omdat zij minstens één aangedane zoon heeft.

    Michael Groen heeft waarschijnlijk de familiaire X-gebonden aandoening. Hij zal dragerschap voor de aandoening aan al zijn dochters doorgeven, maar zij zullen geen klachten ontwikkelen. Zijn zonen zullen de aandoening niet van hem erven, zij krijgen immers zijn Y-chromosoom.

  • Datum laatste update/revisie: 21-10-2019