Casus 11: Waarom heeft mijn zoon neurofibromatose?

Jonathan Hooijman heeft neurofibromatose type 1. Hij heeft de typische huidkenmerken (verschillende ‘café-au-lait’-plekken) en zijn ontwikkeling gaat langzamer dan verwacht. Op een leeftijd van 2 jaar, ontwikkelde hij gedragsproblemen. Zijn moeder is bang dat zij een verhoogd risico heeft op het krijgen van nog een kind met neurofibromatose.

De stamboom van Jonathan Hooijman

stamboom als jpg (groter)

stamboom Jonathan Hooijman

Vraag

  • Hoe komt het dat James de enige is met neurofibromatose type 1 in zijn familie?

ALLES OPENEN
  • Interpretatie

    Neurofibromatose type 1 wordt overgeërfd als een autosomaal dominante aandoening. Toch hebben, zoals te zien is in de stamboom, geen van beide ouders van Jonathan neurofibromatose type 1. Hoe kan dit dan toch voorkomen bij Jonathan?

  • Erfelijkheidsoverwegingen
    • Het kan gaan om een nieuwe mutatie, waarbij de verandering is opgetreden bij de productie van de eicel of spermacel. Voor neurofibromatose geldt dat de aandoening bij ongeveer de helft van de patiënten het gevolg is van een nieuwe mutatie.
    • Er kan sprake zijn van variatie in expressie, zoals bij sommige aandoeningen het geval kan zijn. Als de ziekte volledig penetrant is, heeft iedereen met de aanleg kenmerken van de aandoening, maar het aantal symptomen en de ernst ervan verschillen (dus: variatie in expressie). Op volwassen leeftijd is neurofibromatose 1 nagenoeg compleet penetrant: iedereen met de aanleg heeft verschijnselen. Maar de verschijnselen kunnen mild zijn. In casus 4 zien we dit fenomeen ook bij de familie met osteogenesis imperfecta.
    • Het kan ook zijn dat de vader van Jonathan niet zijn biologische vader is. 
  • Naschrift
    • Als het hier gaat om een nieuwe mutatie, is de kans dat Jonathans ouders nog een kind met neurofibromatose krijgen klein, maar wel iets verhoogd ten opzicte van de algemene bevolking. Er kan namelijk sprake zijn van kiembaanmozaïcisme. Dit is beschreven bij NF1. In dit geval kan Jonathan het veranderde gen echter wel doorgeven aan zijn kinderen.
    • Als het gaat om variatie in expressie, is het van belang om andere familieleden te onderzoeken op de aandoening alvorens aan te nemen dat iemand een autosomaal dominante aandoening heeft als gevolg van een nieuwe mutatie. Bij onderzoek van Jonathans familieleden bleek dat de huidkenmerken van neurofibromatose ook bij Jonathans moeder en haar vader voorkwamen. Met DNA onderzoek werd bevestigd dat zij eveneens de mutatie voor NF1 hadden. De kans dat Jonathans ouders nog een kind met neurofibromatose krijgen is dan 1 op 2. De ernst is echter niet te voorspellen (zoals ook blijkt uit het familieverhaal).

    stamboom als jpg (groter)

    stamboom Jonathan Hooijman - aangevuld

  • Datum laatste update/revisie: 21-10-2019